Przejdź do treści
Porównaj oferty
Poradnik

Maksymalne koszty pożyczki: ile wolno pobrać za odsetki, prowizje i opóźnienie

Redakcja Pozyczka.org.plzasady redakcyjne Aktualizacja: 8 min czytania

W skrócie

Koszt pożyczki konsumenckiej ograniczają trzy limity. Odsetki nie mogą przekroczyć 2 × (stopa referencyjna NBP + 3,5 pp) rocznie – 14,5% przy stopie 3,75% (stan na 20.11.2026). Koszty pozaodsetkowe liczy się wzorem z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim: 10% kwoty plus 10% w skali roku, najwyżej 45% kwoty. Odsetki za opóźnienie: maksymalnie 18,5% rocznie.

Regał z oprawionymi księgami
Fot. Oleksandra Zelena / Pexels

Jakie są maksymalne odsetki od pożyczki?

Odsetki z umowy nie mogą w skali roku przekroczyć dwukrotności odsetek ustawowych (art. 359 § 2¹ Kodeksu cywilnego). Odsetki ustawowe to stopa referencyjna NBP plus 3,5 punktu procentowego (art. 359 § 2). Wzór: odsetki maksymalne = 2 × (stopa referencyjna NBP + 3,5 pp). Przy stopie referencyjnej 3,75%, obowiązującej od 5 marca 2026 r., daje to 14,5% rocznie (stan na 20.11.2026).

Jeśli umowa przewiduje wyższe oprocentowanie, należą się tylko odsetki maksymalne (art. 359 § 2²). Umowa nie może tego limitu wyłączyć ani ograniczyć, nawet przez wybór prawa obcego (art. 359 § 2³).

Wskaźnik Wzór Wartość (stan na 20.11.2026)
Stopa referencyjna NBP ustala Rada Polityki Pieniężnej 3,75% (od 5.03.2026)
Odsetki ustawowe stopa ref. + 3,5 pp 7,25% rocznie
Odsetki maksymalne 2 × (stopa ref. + 3,5 pp) 14,5% rocznie
Odsetki ustawowe za opóźnienie stopa ref. + 5,5 pp 9,25% rocznie
Maksymalne odsetki za opóźnienie 2 × (stopa ref. + 5,5 pp) 18,5% rocznie

Limit zmienia się razem ze stopą referencyjną. Aktualną stopę sprawdzisz na nbp.pl, a jej wpływ na raty opisujemy w tekście o odsetkach od pożyczki.

Jak obliczyć maksymalne koszty pozaodsetkowe z art. 36a?

Dla pożyczek na co najmniej 30 dni stosuje się wzór z art. 36a ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim: MPKK = (K × 10%) + (K × n/R × 10%). K to całkowita kwota kredytu, n – okres spłaty w dniach, R – liczba dni w roku. Dla pożyczek krótszych niż 30 dni MPKK = K × 5% (art. 36a ust. 1a). W każdym przypadku koszty pozaodsetkowe nie mogą przekroczyć 45% całkowitej kwoty kredytu (art. 36a ust. 2).

Koszty pozaodsetkowe to wszystkie koszty związane z umową poza odsetkami (art. 5 pkt 6a): prowizje, opłaty przygotowawcze, opłaty za obsługę, obowiązkowe ubezpieczenia. Obecny wzór obowiązuje od 18 grudnia 2022 r. – wprowadziła go ustawa z 6 października 2022 r. o zmianie ustaw w celu przeciwdziałania lichwie. Wcześniej limit był wyższy, dlatego starsze kalkulatory i artykuły mogą podawać nieaktualne wartości.

Przykłady obliczeniowe redakcji (R = 365):

Kwota (K) Okres Obliczenie Limit kosztów pozaodsetkowych
1 000 zł 15 dni 1 000 × 5% 50,00 zł
1 000 zł 30 dni 100 + 1 000 × 30/365 × 10% 108,22 zł
1 000 zł 61 dni 100 + 1 000 × 61/365 × 10% 116,71 zł
5 000 zł 365 dni 500 + 500 1 000,00 zł
10 000 zł 730 dni 1 000 + 2 000 3 000,00 zł
20 000 zł 1 461 dni wzór daje 10 005,48 zł, ale działa limit 45% 9 000,00 zł

Limit 45% zaczyna działać przy okresie spłaty dłuższym niż 3,5 roku, bo wtedy 10% + 10% × n/R przekracza 45%.

Ważne jest, od jakiej kwoty liczy się limit. K to całkowita kwota kredytu, czyli pieniądze faktycznie udostępnione Tobie, bez kredytowanych kosztów (art. 5 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim). Jeśli pożyczasz 5 000 zł, a prowizja 500 zł zostaje doliczona do zadłużenia, limit liczy się od 5 000 zł, a nie od 5 500 zł. Sprawdź w formularzu informacyjnym, jaką całkowitą kwotę kredytu podał pożyczkodawca.

Ile maksymalnie może kosztować pożyczka 1 000 zł na 30 dni?

Łącznie najwyżej 120,14 zł (stan na 20.11.2026). Na tę kwotę składa się limit kosztów pozaodsetkowych z art. 36a – 108,22 zł – oraz odsetki maksymalne 14,5% rocznie za 30 dni – 11,92 zł. Do zwrotu byłoby więc najwyżej 1 120,14 zł. To górna granica prawna, a nie cena rynkowa: konkretna oferta może kosztować mniej, a parametry ofert pokazujemy w porównaniu chwilówek.

Przykład obliczeniowy redakcji, krok po kroku:

  1. Koszty pozaodsetkowe: 1 000 zł × 10% + 1 000 zł × 30/365 × 10% = 100,00 zł + 8,22 zł = 108,22 zł.
  2. Odsetki: 1 000 zł × 14,5% × 30/365 = 11,92 zł.
  3. Razem koszt: 120,14 zł; całkowita kwota do zapłaty: 1 120,14 zł.

Jeśli ta sama pożyczka trwa 14 dni, limit kosztów pozaodsetkowych spada do 50 zł (5% kwoty), a odsetki maksymalne do 5,56 zł.

Porównując oferty, patrz na całkowitą kwotę do zapłaty i RRSO, czyli całkowity koszt wyrażony w procentach w skali roku. Przy krótkich pożyczkach RRSO bywa bardzo wysokie nawet przy legalnych kosztach – tłumaczymy to w tekście o RRSO.

Czy przedłużenie lub kolejna pożyczka omijają limit kosztów?

Nie. Ustawa zamyka dwie najczęstsze furtki. Gdy spłata zostaje odroczona w ciągu 120 dni od wypłaty, limit z art. 36a liczy się od pierwotnej kwoty, a do kosztów pozaodsetkowych dolicza się wszystkie opłaty za odroczenie (art. 36b). Gdy ten sam pożyczkodawca lub podmiot z nim powiązany udziela Ci kolejnej pożyczki w ciągu 120 dni, zanim spłacisz poprzednią, koszty wszystkich pożyczek sumuje się i porównuje z limitem dla pierwszej (art. 36c).

Przykład obliczeniowy redakcji: pożyczka 3 000 zł na 30 dni ma limit kosztów pozaodsetkowych 324,66 zł. Jeśli przedłużasz ją trzy razy o kolejne 30 dni, łączny okres wynosi 120 dni, a limit dla całego łańcucha – 3 000 zł × 10% + 3 000 zł × 120/365 × 10% = 398,63 zł. Opłaty za trzy przedłużenia mogą więc łącznie wynieść najwyżej 73,97 zł ponad limit pierwotny, a do tego dochodzą odsetki za dłuższy okres.

Pamiętaj też, że każde przedłużenie wydłuża okres, za który płacisz odsetki, więc łączna kwota do zapłaty rośnie, nawet gdy opłaty mieszczą się w limicie.

Jakie są maksymalne koszty za spóźnienie ze spłatą?

Odsetki za opóźnienie nie mogą przekroczyć dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 481 § 2¹ Kodeksu cywilnego), czyli 2 × (stopa referencyjna NBP + 5,5 pp). Przy stopie 3,75% to 18,5% rocznie (stan na 20.11.2026). Dodatkowo art. 33a ustawy o kredycie konsumenckim ogranicza łączną kwotę opłat za zaległość i odsetek za opóźnienie do wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od kwoty zaległości.

Oznacza to, że opłata za monit, SMS czy telefon nie może podnieść łącznego kosztu opóźnienia ponad ten pułap. Przykład obliczeniowy redakcji: zaległość 1 000 zł trwająca 30 dni daje najwyżej 1 000 zł × 18,5% × 30/365 = 15,21 zł łącznie za odsetki za opóźnienie i opłaty windykacyjne.

Opóźnienie ma jednak skutki poza samą kwotą. Instytucja pożyczkowa przekazuje informację o zaległości do BIK (Biura Informacji Kredytowej, bazy danych o kredytach) lub do biura informacji gospodarczej (art. 9a ust. 8 ustawy o kredycie konsumenckim), co utrudnia kolejne finansowanie. Jeśli wiesz, że nie zapłacisz w terminie, skontaktuj się z pożyczkodawcą przed datą spłaty i zajrzyj na stronę pomoc przy spłacie.

Co mogę zrobić, gdy pożyczka kosztuje więcej niż limit?

Masz dwa narzędzia. Po pierwsze, koszty pozaodsetkowe ponad limit się nie należą (art. 36a ust. 3), a odsetki ponad limit zastępują odsetki maksymalne (art. 359 § 2² KC) – możesz żądać zwrotu nadpłaty. Po drugie, naruszenie art. 36a–36c uprawnia do sankcji kredytu darmowego (art. 45 ust. 1): po złożeniu pisemnego oświadczenia zwracasz tylko kapitał, bez odsetek i kosztów. Uprawnienie wygasa rok po wykonaniu umowy (art. 45 ust. 5).

Praktyczne kroki:

  1. Zbierz umowę, formularz informacyjny, harmonogram i potwierdzenia wpłat.
  2. Policz limit według wzoru z art. 36a i porównaj z sumą prowizji i opłat z umowy.
  3. Złóż reklamację – pożyczkodawca ma na odpowiedź 30 dni, w sprawach szczególnie skomplikowanych do 60 dni.
  4. Po odmowie zwróć się do Rzecznika Finansowego (rf.gov.pl) albo do miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów.

Jak rozpoznać wszystkie składniki kosztu w umowie, opisujemy w tekście o całkowitym koszcie pożyczki.

Czy limity kosztów obowiązują też pożyczki od osób prywatnych?

Częściowo. Odsetki maksymalne z art. 359 § 2¹ i odsetki maksymalne za opóźnienie z art. 481 § 2¹ Kodeksu cywilnego dotyczą każdej umowy, także między znajomymi. Wzór z art. 36a dotyczy tylko kredytu konsumenckiego od przedsiębiorcy. Dla pożyczek pieniężnych dla osoby fizycznej na cele niezwiązane z działalnością, do których nie stosuje się przepisów szczególnych, art. 720² KC ogranicza koszty pozaodsetkowe do K × n/R × 20%, a w całym okresie do 25% kwoty.

O tym, jak spisać taką umowę i kiedy zapłacić podatek, piszemy w tekście o umowie pożyczki prywatnej.

Najczęstsze pytania

Ile wynoszą odsetki maksymalne w listopadzie 2026 r.?

Stopa referencyjna NBP wynosi 3,75% od 5 marca 2026 r. (stan na 20.11.2026). Odsetki maksymalne to 2 × (3,75% + 3,5 pp) = 14,5% rocznie, a maksymalne odsetki za opóźnienie 2 × (3,75% + 5,5 pp) = 18,5% rocznie.

Jaka jest maksymalna prowizja za chwilówkę na 30 dni?

Wszystkie koszty pozaodsetkowe (prowizje, opłaty) pożyczki na 30 dni nie mogą przekroczyć K × 10% + K × 30/365 × 10%. Dla 1 000 zł to 108,22 zł. Dla pożyczki krótszej niż 30 dni limit wynosi 5% kwoty, czyli 50 zł od 1 000 zł.

Co się dzieje, gdy pożyczkodawca pobierze więcej, niż pozwala art. 36a?

Nadwyżka się nie należy (art. 36a ust. 3 ustawy o kredycie konsumenckim). Dodatkowo naruszenie art. 36a–36c uprawnia do sankcji kredytu darmowego z art. 45: po pisemnym oświadczeniu zwracasz tylko kapitał, bez odsetek i innych kosztów.

Czy limity kosztów dotyczą też pożyczki od osoby prywatnej?

Odsetki maksymalne z art. 359 § 2¹ Kodeksu cywilnego dotyczą każdej umowy. Dla pożyczek pieniężnych udzielanych osobie fizycznej na cele prywatne, poza ustawą o kredycie konsumenckim, art. 720² Kodeksu cywilnego ogranicza koszty pozaodsetkowe do 20% rocznie i 25% kwoty.

Źródła

  1. Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2025 r. poz. 1362), art. 5 pkt 6a, art. 33a, art. 36a, art. 36b, art. 36c, art. 45 – isap.sejm.gov.pl
  2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795), art. 359 § 2 i § 2¹, art. 481 § 2 i § 2¹, art. 720² – isap.sejm.gov.pl
  3. Ustawa z dnia 6 października 2022 r. o zmianie ustaw w celu przeciwdziałania lichwie (Dz. U. z 2022 r. poz. 2339), art. 7 pkt 4 – isap.sejm.gov.pl
  4. Narodowy Bank Polski, podstawowe stopy procentowe NBP – stopa referencyjna 3,75% obowiązująca od 5 marca 2026 r. – nbp.pl

Opracowanie

Redakcja Pozyczka.org.pl

Piszemy o kosztach pożyczek prostym językiem. Każde twierdzenie prawne ma podstawę w ustawie, a przykłady liczymy sami i pokazujemy założenia. Zauważyłeś błąd? Napisz do nas – poprawiamy w ciągu 2 dni roboczych.