Przejdź do treści
Porównaj oferty
Pomoc · bez ofert i reklam

Problem ze spłatą pożyczki – co zrobić

Jeśli raty zaczynają przerastać Twój budżet, najwięcej możesz zrobić na początku: spisać zobowiązania, porozmawiać z pożyczkodawcą przed terminem płatności i skorzystać z bezpłatnej porady. Na tej stronie nie ma ofert pożyczek ani linków partnerskich.

Redakcja Pozyczka.org.pl · aktualizacja: 20 listopada 2026

Na tej stronie nie ma ofert ani linków partnerskich

Nie zarabiamy na tej stronie. Jej celem jest pomóc Ci wyjść z kłopotu bez zaciągania kolejnej pożyczki.

Od czego zacząć, gdy spłata pożyczki staje się trudna?

Zacznij od spisania wszystkich zobowiązań i miesięcznego budżetu na jednej kartce lub w arkuszu. Dla każdej pożyczki zapisz: nazwę pożyczkodawcy, kwotę pozostałą do spłaty, wysokość raty, termin płatności i to, czy masz już zaległość. Obok wpisz dochody i stałe wydatki, takie jak czynsz, rachunki, jedzenie i dojazdy. Dopiero taki obraz pokazuje, ile pieniędzy naprawdę zostaje na raty.

Przykładowa tabela do uzupełnienia:

Zobowiązanie Pozostało do spłaty Rata Termin Zaległość
Pożyczka 1 … zł … zł … dzień miesiąca tak / nie
Pożyczka 2 … zł … zł … dzień miesiąca tak / nie
Karta, limit w koncie … zł … zł … dzień miesiąca tak / nie

Gdy suma rat przekracza kwotę, która zostaje po opłaceniu wydatków niezbędnych, wiesz, o jaką różnicę trzeba rozmawiać z pożyczkodawcami. Ta liczba przyda Ci się w każdej kolejnej rozmowie.

Co grozi za niespłacenie chwilówki?

Za niespłacenie chwilówki w terminie grożą przede wszystkim dodatkowe koszty i postępowanie sądowe. Pożyczkodawca nalicza odsetki za opóźnienie, najwyżej 18,5% rocznie według stanu na 20.11.2026 (art. 481 § 2¹ Kodeksu cywilnego), a opłaty za zaległość razem z tymi odsetkami nie mogą przekroczyć tego limitu (art. 33a ustawy o kredycie konsumenckim). Informacja o zaległości trafia też do baz danych kredytowych.

Co dzieje się zwykle po kolei:

Etap Co się dzieje Podstawa
Po terminie spłaty odsetki za opóźnienie i opłaty z umowy, łącznie do limitu odsetek maksymalnych za opóźnienie art. 481 § 2¹ KC, art. 33a ustawy o kredycie konsumenckim
Kilka tygodni zaległości wezwania do zapłaty, kontakt działu windykacji lub firmy, która kupiła dług umowa, art. 509 KC (przelew wierzytelności)
Zgłoszenie zaległości informacja o zaległości w BIK lub w biurze informacji gospodarczej, co utrudnia kolejne kredyty art. 9a ust. 8 ustawy o kredycie konsumenckim
Sprawa w sądzie pozew i nakaz zapłaty; koszty procesu zwykle ponosi strona przegrywająca art. 98 Kodeksu postępowania cywilnego
Po prawomocnym orzeczeniu egzekucja, np. z wynagrodzenia lub rachunku bankowego, z ustawowymi kwotami wolnymi Kodeks postępowania cywilnego

Każdy etap zwiększa kwotę do oddania, dlatego najtańszy moment na rozmowę z pożyczkodawcą to czas przed terminem spłaty. Jeśli dostaniesz pismo z sądu, nie odkładaj go: w pouczeniu znajdziesz termin na odpowiedź, a w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej pomogą Ci ją przygotować.

Czy za niespłaconą chwilówkę można iść do więzienia?

Nie. Niespłacona chwilówka to dług cywilny, a nie przestępstwo. Art. 11 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, który wiąże Polskę, zakazuje pozbawiania wolności jedynie z powodu niemożności wywiązania się z zobowiązania umownego. Pożyczkodawca może dochodzić pieniędzy w sądzie cywilnym i w egzekucji, ale samo nieoddanie pożyczki nie prowadzi do kary pozbawienia wolności.

Odpowiedzialność karna wchodzi w grę dopiero przy dodatkowym, nieuczciwym działaniu, na przykład:

  • wyłudzeniu pożyczki przez wprowadzenie pożyczkodawcy w błąd, np. cudzymi danymi albo z góry zakładając, że się jej nie odda – oszustwo z art. 286 § 1 Kodeksu karnego,
  • przedłożeniu fałszywego dokumentu lub nierzetelnego pisemnego oświadczenia o okolicznościach istotnych dla uzyskania kredytu lub pożyczki pieniężnej od banku albo podmiotu prowadzącego podobną działalność na podstawie ustawy – art. 297 § 1 Kodeksu karnego,
  • ukrywaniu lub zbywaniu majątku, żeby udaremnić zaspokojenie wierzyciela – art. 300 Kodeksu karnego.

Jeśli wziąłeś pożyczkę na własne, prawdziwe dane i po prostu nie dajesz rady jej spłacić, sprawa ma charakter cywilny. Wtedy warto szukać porozumienia i bezpłatnej porady, a nie unikać kontaktu z pożyczkodawcą.

Kiedy skontaktować się z pożyczkodawcą?

Skontaktuj się z pożyczkodawcą najlepiej przed terminem raty, której nie dasz rady zapłacić, a nie po kilku tygodniach zaległości. Wcześniej masz więcej możliwości: firma nie naliczyła jeszcze odsetek za opóźnienie i nie przekazała sprawy do windykacji. Napisz lub zadzwoń, opisz krótko, co się zmieniło (utrata pracy, choroba, spadek dochodu), i zaproponuj kwotę, którą realnie możesz płacić co miesiąc. Rozmowę potwierdź mailem albo pismem i zachowaj kopię.

O co możesz poprosić:

  • zmianę harmonogramu spłat, na przykład wydłużenie okresu i obniżenie raty,
  • rozłożenie zaległości na raty,
  • odroczenie jednej lub kilku rat, jeśli przewiduje to umowa albo pożyczkodawca się na to zgodzi.

Pożyczkodawca nie ma obowiązku przyjąć Twojej propozycji, ale wiele firm woli porozumienie niż windykację. Jeśli masz pożyczkę lub kredyt w banku, zwróć uwagę na art. 75c ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe. Gdy powstanie zaległość, bank w wezwaniu do zapłaty wyznacza co najmniej 14 dni roboczych na jej spłatę i informuje o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia w tym terminie. Bank powinien umożliwić restrukturyzację, jeśli uzasadnia to jego ocena Twojej sytuacji finansowej, a odmowę musi szczegółowo wyjaśnić na piśmie (art. 75c ust. 3 i 5). Przepis dotyczy banków, a nie instytucji pożyczkowych.

Czy przy pożyczce można skorzystać z wakacji kredytowych?

Przy pożyczce gotówkowej czy chwilówce nie ma ustawowych wakacji kredytowych. Program wakacji kredytowych z ustawy z 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom obejmował wyłącznie kredyty hipoteczne w złotych zaciągnięte na własne cele mieszkaniowe i dotyczył lat 2022–2024. Podobnie Fundusz Wsparcia Kredytobiorców pomaga tylko osobom z kredytem mieszkaniowym.

Jeśli w umowie pożyczki albo w ofercie banku pojawia się „zawieszenie spłaty” lub „wakacje od rat”, jest to dobrowolne rozwiązanie danej firmy. Przed zgodą zapytaj, czy w czasie przerwy naliczane są odsetki i o ile wzrośnie łączna kwota do zapłaty.

Dlaczego nowa pożyczka na spłatę starej zwykle pogarsza sytuację?

Nowa pożyczka na spłatę starej nie zmniejsza długu, tylko przesuwa termin i zwykle dokłada kolejne koszty: prowizję, odsetki i opłaty nowego pożyczkodawcy. Po kilku takich krokach rośnie liczba rat i łączna kwota do oddania, a dochód pozostaje ten sam. Właśnie tak powstaje spirala zadłużenia.

Przykład obliczeniowy redakcji: masz do oddania 2 000 zł. Bierzesz nową pożyczkę na 2 000 zł z kosztem 300 zł, więc dług rośnie do 2 300 zł, choć nie wydałeś ani złotówki więcej na swoje potrzeby. Jeśli ten krok powtórzysz po miesiącu, przy podobnym koszcie oddajesz już około 2 645 zł.

Inną sprawą jest konsolidacja, czyli zastąpienie kilku zobowiązań jednym kredytem z niższą ratą. Może mieć sens, ale tylko po policzeniu całkowitego kosztu i najlepiej po bezpłatnej konsultacji. Zasady opisujemy w poradniku o konsolidacji pożyczek.

Gdzie dostać bezpłatną pomoc w sprawie pożyczki?

Bezpłatną pomoc dają trzy rodzaje instytucji. Nie musisz płacić nikomu, żeby dowiedzieć się, jakie masz prawa i co możesz zrobić.

Gdzie W czym pomaga Jak się skontaktować
Miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów bezpłatna porada i informacja prawna, wystąpienie do pożyczkodawcy w Twojej sprawie (art. 42 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów) biuro w starostwie lub urzędzie miasta; wyszukiwarka na gov.pl
Rzecznik Finansowy porady ekspertów, interwencja i postępowanie polubowne wobec banku lub instytucji pożyczkowej po odrzuconej reklamacji rf.gov.pl, porady@rf.gov.pl, dyżur ekspertów od spraw bankowych: 22 333 73 25
Punkty nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego rozmowa z prawnikiem lub doradcą, pomoc w ułożeniu planu wyjścia z zadłużenia zapisy na zapisy-np.ms.gov.pl lub pod numerem starostwa

Rzecznik Finansowy działa na podstawie ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej. Postępowanie polubowne wymaga wcześniejszego złożenia reklamacji u pożyczkodawcy. Z nieodpłatnej pomocy prawnej może skorzystać każdy, kto złoży oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej. Porady konsumenckie prowadzi także Federacja Konsumentów (federacja-konsumentow.org.pl). Godziny dyżurów telefonicznych sprawdź przed rozmową na stronach tych instytucji, bo mogą się zmieniać.

Kto może pomóc w spłacie chwilówki?

W spłacie chwilówki może pomóc w pierwszej kolejności sam pożyczkodawca, a bezpłatnie doradzą Ci rzecznik konsumentów, Rzecznik Finansowy i punkty nieodpłatnej pomocy prawnej. Pożyczkodawca może zgodzić się na rozłożenie zaległości na raty, nowy harmonogram albo odroczenie terminu. To porozumienie, a nie Twoje prawo, ale wiele firm woli ugodę niż drogę sądową.

Kogo pytać o co:

Kto W czym pomaga przy chwilówce
Pożyczkodawca lub firma, która kupiła dług ugoda, rozłożenie zaległości na raty, zmiana terminu; poproś o potwierdzenie warunków na piśmie
Miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów ocena umowy, np. czy koszty mieszczą się w limicie z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim, i wystąpienie do pożyczkodawcy (art. 42 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów)
Rzecznik Finansowy porada ekspertów i postępowanie polubowne po odrzuconej reklamacji
Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej lub poradnictwa obywatelskiego plan spłaty kilku zobowiązań, pomoc przy piśmie do sądu lub do pożyczkodawcy

Jeśli koszty w umowie przekraczają limit z art. 36a, art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim pozwala, po pisemnym oświadczeniu, zwrócić sam kapitał bez odsetek i innych kosztów. Warto to sprawdzić z rzecznikiem konsumentów, zanim podpiszesz ugodę. Nie bierz nowej chwilówki na spłatę poprzedniej – dlaczego, wyjaśniamy w sekcji o nowej pożyczce na spłatę starej.

Jak rozpoznać fałszywą pomoc w spłacie długów?

Osoby z zaległościami częściej trafiają na oszustów, bo działają pod presją czasu. Uważaj, gdy firma oferująca „oddłużanie”:

  • żąda opłaty z góry, zanim cokolwiek zrobi,
  • obiecuje umorzenie długu albo pewny wynik sprawy,
  • każe przestać płacić raty i kontaktować się z pożyczkodawcą wyłącznie przez nią,
  • prosi o loginy do bankowości, kody z SMS-ów lub zainstalowanie aplikacji do zdalnego pulpitu,
  • naciska na szybki podpis i nie daje czasu na przeczytanie umowy.

Przed podpisaniem umowy sprawdź firmę w Krajowym Rejestrze Sądowym i na liście ostrzeżeń publicznych KNF, a w razie wątpliwości zapytaj rzecznika konsumentów. Więcej sygnałów ostrzegawczych opisujemy w poradniku jak rozpoznać oszustwo pożyczkowe.

Jak zablokować możliwość brania chwilówek?

Najskuteczniejszym narzędziem jest zastrzeżenie numeru PESEL. Od 1 czerwca 2024 r. każdy kredytodawca, także instytucja pożyczkowa, musi przed zawarciem umowy sprawdzić w rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL, czy Twój numer jest zastrzeżony (art. 9b ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim). Zastrzeżenie złożysz bezpłatnie w aplikacji mObywatel, w serwisie mObywatel na gov.pl albo w urzędzie gminy.

Jak to działa w praktyce:

  • Co blokuje. Przy zastrzeżonym numerze PESEL pożyczkodawca nie powinien zawrzeć umowy kredytu ani pożyczki. Jeśli mimo to ją zawrze, nie może domagać się spłaty ani sprzedać tej wierzytelności (art. 9b ust. 2). Zastrzeżenie utrudnia też np. wyrobienie duplikatu karty SIM na Twoje dane.
  • Czego nie blokuje. Nie wpływa na wizytę u lekarza, sprawy urzędowe, ważność dowodu osobistego ani na obecne pożyczki, które nadal trzeba spłacać.
  • Jak cofnąć. Zastrzeżenie cofniesz w każdej chwili, także czasowo: w aplikacji ustawiasz dzień i godzinę, po których numer zostaje automatycznie zastrzeżony ponownie. Konieczność cofnięcia to dodatkowy moment do namysłu przed impulsywnym wnioskiem.

Zastrzeżenie PESEL nie zastąpi decyzji, ale ją wspiera. Pomagają też proste kroki: usuń aplikacje i zapisane dane logowania pożyczkodawców, wypisz się z newsletterów i powiadomień z ofertami, ustaw w banku niższe limity przelewów i poproś bliską osobę o wsparcie. Jeśli branie kolejnych pożyczek wymyka się spod kontroli, porozmawiaj o tym w punkcie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

Co, jeśli żadne porozumienie nie wystarcza?

Jeśli mimo rozmów z pożyczkodawcami i cięcia wydatków długów nie da się spłacić, porozmawiaj z prawnikiem w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej o dalszych krokach. W polskim prawie istnieje upadłość konsumencka, uregulowana w ustawie z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (art. 491¹ i następne). To poważna decyzja z długotrwałymi skutkami, dlatego warto ją omówić z prawnikiem, który zna Twoją sytuację. Trudność ze spłatą nie świadczy o Tobie źle. To sytuacja, w której wiele osób znalazło się przed Tobą, i z której istnieją wyjścia.

Jeśli chcesz najpierw poznać swoje prawa jako pożyczkobiorcy, przeczytaj poradniki prawa pożyczkobiorcy i przedłużenie terminu spłaty.

Na jakich źródłach opiera się ta strona?

  • Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, art. 75c – isap.sejm.gov.pl
  • Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, art. 42 – isap.sejm.gov.pl
  • Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej – isap.sejm.gov.pl, rf.gov.pl
  • Ustawa z dnia 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom – isap.sejm.gov.pl
  • Nieodpłatna pomoc prawna i poradnictwo obywatelskie – gov.pl/web/nieodplatna-pomoc
  • Pomoc dla konsumentów – gov.pl/web/gov/skorzystaj-z-pomocy-dla-konsumentow
  • Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, art. 9a ust. 8, art. 9b, art. 33a, art. 36a, art. 45 (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1362) – isap.sejm.gov.pl
  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, art. 481 § 2¹, art. 509 (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795) – isap.sejm.gov.pl
  • Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, art. 286, art. 297, art. 300 (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1342) – isap.sejm.gov.pl
  • Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, art. 11 (Dz.U. 1977 nr 38 poz. 167) – isap.sejm.gov.pl
  • Zastrzeżenie numeru PESEL – Ministerstwo Cyfryzacji, gov.pl/web/cyfryzacja

Najczęstsze pytania

Czy pożyczkodawca musi zgodzić się na zmianę harmonogramu spłat?

Nie. Zmiana harmonogramu, rozłożenie zaległości na raty czy odroczenie płatności to porozumienie, a nie Twoje prawo. Szansa na zgodę jest jednak większa, gdy zgłosisz się przed terminem raty, opiszesz sytuację i zaproponujesz kwotę, którą realnie możesz płacić.

Czy wakacje kredytowe obejmują pożyczki gotówkowe?

Nie. Ustawowe wakacje kredytowe z lat 2022–2024 dotyczyły wyłącznie kredytów hipotecznych w złotych, zaciągniętych na własne cele mieszkaniowe. Przy pożyczce gotówkowej możesz poprosić pożyczkodawcę o odroczenie rat, ale zgoda zależy od jego decyzji i zapisów umowy.

Czy porada rzecznika konsumentów jest płatna?

Nie. Miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów ma ustawowy obowiązek zapewnić bezpłatne poradnictwo konsumenckie (art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Rzecznik może też wystąpić do pożyczkodawcy w Twojej sprawie.

Czy za niespłaconą chwilówkę grozi więzienie?

Nie. Niespłacona pożyczka to dług cywilny. Art. 11 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych zakazuje pozbawiania wolności jedynie z powodu niewykonania umowy. Karalne jest dopiero np. wyłudzenie pożyczki na fałszywe dane (art. 286 Kodeksu karnego) albo ukrywanie majątku przed wierzycielem.

Czy zastrzeżenie PESEL zablokuje branie chwilówek?

Tak, w praktyce. Od 1 czerwca 2024 r. pożyczkodawca musi sprawdzić zastrzeżenie przed umową (art. 9b ustawy o kredycie konsumenckim), a przy zastrzeżonym numerze nie może dochodzić spłaty. Zastrzeżenie jest bezpłatne i możesz je cofnąć, także czasowo.

Czy warto płacić firmie, która obiecuje szybkie oddłużenie?

Zachowaj dużą ostrożność. Bezpłatną pomoc dają rzecznicy konsumentów, Rzecznik Finansowy i punkty nieodpłatnej pomocy prawnej. Jeśli firma żąda opłaty z góry, obiecuje umorzenie długu albo każe przestać płacić raty, sprawdź ją, zanim cokolwiek podpiszesz.