Przejdź do treści
Porównaj oferty
Poradnik

Oszustwo pożyczkowe: jak je rozpoznać i co zrobić, gdy do niego dojdzie

Redakcja Pozyczka.org.plzasady redakcyjne Aktualizacja: 8 min czytania

W skrócie

Oszustwo pożyczkowe najczęściej zdradza żądanie zapłaty przed wypłatą pożyczki, link do płatności przysłany SMS-em lub w komunikatorze, prośba o instalację aplikacji do zdalnego dostępu albo presja czasu. Rzetelny pożyczkodawca jest wpisany do rejestru KNF i musi zwrócić opłaty pobrane przed umową, jeśli pożyczki nie wypłaci (art. 28a ustawy o kredycie konsumenckim). Gdy coś się stało, zacznij od telefonu do swojego banku.

Smartfon z kłódką i łańcuchem na stole
Fot. Towfiqu barbhuiya / Pexels

Jak rozpoznać oszustwo pożyczkowe?

Oszustwo pożyczkowe rozpoznasz po sześciu typowych sygnałach: żądaniu opłaty przed wypłatą pożyczki, linku do płatności przysłanym SMS-em lub w komunikatorze, prośbie o instalację aplikacji do zdalnego dostępu, powoływaniu się na KNF albo inny urząd, presji czasu oraz braku firmy w rejestrze KNF. Jeden sygnał wystarczy, żeby przerwać kontakt i sprawdzić firmę.

Sygnał Jak wygląda w praktyce Co zrobić
Opłata przed wypłatą „opłata przygotowawcza”, „ubezpieczenie”, „podatek” płatne z góry na wskazane konto nie płać, sprawdź firmę w rejestrze KNF
Link do płatności w wiadomości SMS albo komunikator z linkiem do „przelewu weryfikacyjnego” nie klikaj, wejdź na stronę pożyczkodawcy samodzielnie
Aplikacja do zdalnego dostępu prośba o instalację programu „do weryfikacji wniosku” rozłącz się, nie instaluj niczego
Podszywanie się pod urząd pismo z logo KNF, „certyfikat”, „opłata KNF” KNF nie pobiera takich opłat
Presja czasu „oferta ważna 15 minut”, „wniosek przepadnie” odłóż decyzję, sprawdź firmę
Brak wpisu do rejestru firmy nie ma na rpkip.knf.gov.pl nie zawieraj umowy

Oszuści celują szczególnie w osoby, które pilnie potrzebują pieniędzy albo mają trudność ze spłatą innych zobowiązań. Jeśli jesteś w takiej sytuacji, zobacz najpierw stronę pomoc przy spłacie, gdzie opisujemy rozwiązania niewymagające kolejnej pożyczki.

Dlaczego żądanie opłaty przed wypłatą pożyczki to sygnał ostrzegawczy?

Żądanie opłaty przed wypłatą to najstarszy schemat oszustwa pożyczkowego: płacisz „opłatę przygotowawczą”, „ubezpieczenie” albo „podatek”, a pożyczki nigdy nie dostajesz. UKNF i UOKiK ostrzegały już w 2013 r., że wpłaty przed podpisaniem umowy, bez znajomości jej warunków, są bardzo ryzykowne. Rzetelny pożyczkodawca potrąca albo dolicza koszty dopiero w umowie.

Prawo chroni Cię także wtedy, gdy opłatę pobrał prawdziwy pożyczkodawca. Opłaty i inne koszty zapłacone przed zawarciem umowy podlegają niezwłocznemu zwrotowi, jeśli umowa nie została zawarta albo pożyczka nie została wypłacona w terminie z umowy (art. 28a ustawy o kredycie konsumenckim). Oszust tego zwrotu oczywiście nie zrobi, dlatego lepiej w ogóle nie płacić z góry.

Szczególnie podejrzane są:

  • opłaty na rachunek osoby prywatnej albo na konto w innym kraju,
  • „druga rata opłaty”, gdy pierwsza już wpłynęła,
  • płatność kartą podarunkową, kryptowalutą albo przekazem pieniężnym,
  • tłumaczenie, że opłata „zostanie zwrócona razem z pożyczką”.

Przed jakąkolwiek płatnością sprawdź firmę według instrukcji z tekstu jak sprawdzić firmę pożyczkową.

Jak działa oszustwo na przelew weryfikacyjny?

Część prawdziwych pożyczkodawców prosi o symboliczny przelew, na przykład 1 grosz albo 1 zł, żeby potwierdzić, że rachunek należy do Ciebie. Oszuści wykorzystują ten zwyczaj: wysyłają link do fałszywej bramki płatności, która wygląda jak strona banku i przechwytuje login, hasło albo kod autoryzacyjny. Potem opróżniają konto albo zaciągają pożyczki na Twoje dane.

Jak odróżnić prawdziwy przelew weryfikacyjny od fałszywego:

  1. Źródło linku. Prawdziwy przelew zlecasz z poziomu strony pożyczkodawcy, której adres wpisałeś samodzielnie. Link z SMS-a, e-maila albo komunikatora to sygnał ostrzegawczy.
  2. Adres strony banku. Sprawdź adres w pasku przeglądarki przed wpisaniem loginu. Literówka, dodatkowe słowo albo nietypowa domena oznaczają fałszywą stronę.
  3. Kwota. Bramka, która nagle pokazuje kwotę wyższą niż 1 zł, jest podejrzana.
  4. Kody autoryzacyjne. Czytaj treść SMS-a albo powiadomienia z banku. Jeśli bank prosi o potwierdzenie przelewu na kilka tysięcy złotych albo dodania nowego urządzenia, nie zatwierdzaj.

CERT Polska radzi: przed podaniem jakichkolwiek danych samodzielnie wyszukaj stronę instytucji i porównaj jej adres z linkiem z wiadomości. W razie wątpliwości skontaktuj się z instytucją bezpośrednio.

Jak rozpoznać fałszywą stronę pożyczkodawcy?

Fałszywa strona pożyczkodawcy zwykle kopiuje wygląd prawdziwej firmy, ale ma inny adres, brak danych spółki albo dane, które nie zgadzają się z rejestrem KNF i KRS. Sprawdź adres domeny, numer KRS i NIP w stopce, a następnie porównaj je z wpisem w rejestrze instytucji pożyczkowych na rpkip.knf.gov.pl. Brak tych danych to powód, żeby przerwać wniosek.

Sygnały fałszywej strony:

  • adres podobny do znanej marki, z literówką albo dodatkowym słowem,
  • reklama w mediach społecznościowych prowadząca do strony bez regulaminu,
  • obietnica decyzji bez oceny wniosku i bez sprawdzenia danych,
  • formularz, który od razu prosi o login do bankowości, a nie o dane wniosku,
  • brak formularza informacyjnego przed zawarciem umowy, choć to obowiązek ustawowy (art. 13 i 14 ustawy o kredycie konsumenckim),
  • kontakt wyłącznie przez komunikator, bez adresu siedziby.

Pamiętaj, że brak firmy na liście ostrzeżeń publicznych KNF nie oznacza, że jest bezpieczna. KNF sama zaznacza, że lista nie zwalnia z obowiązku sprawdzenia podmiotu w innych wiarygodnych źródłach.

Dlaczego nie wolno instalować aplikacji do zdalnego dostępu?

Aplikacja do zdalnego dostępu, na przykład do zdalnego pulpitu, pozwala drugiej osobie widzieć wszystko, co robisz na telefonie albo komputerze, łącznie z kodami do autoryzacji przelewów. Policja ostrzega: żaden bank ani firma nie poproszą Cię przez telefon o pobranie oprogramowania. Jeśli rozmówca proponuje instalację takiego programu, rozłącz się.

Typowy scenariusz: dzwoni „konsultant” firmy pożyczkowej albo banku, mówi, że wniosek wymaga weryfikacji albo że ktoś próbuje wziąć pożyczkę na Twoje dane. Prosi o instalację aplikacji „pomocniczej” i zalogowanie się do bankowości. Numer na wyświetlaczu może wyglądać jak prawdziwy numer banku, bo da się go podrobić.

Co robić w takiej sytuacji:

  1. Rozłącz się, nie instaluj niczego i nie podawaj kodów.
  2. Zadzwoń samodzielnie na infolinię swojego banku, pod numer z karty albo ze strony banku.
  3. Jeśli aplikacja jest już zainstalowana, odinstaluj ją, zmień hasła i poproś bank o zablokowanie dostępu do bankowości.

Jak oszuści podszywają się pod KNF lub inne urzędy?

Oszuści używają sfałszowanych dokumentów z logo KNF albo UKNF i powołują się na „zlecenie urzędu”, żeby wyłudzić „opłatę za certyfikat”, „podatek od pożyczki” albo „koszt odblokowania środków”. Urząd KNF informuje, że nie pobiera opłat za udzielanie pożyczek przez podmioty prywatne i nie pośredniczy w transakcjach między klientem a instytucją finansową.

Według komunikatów kampanii KNF „Uwaga cyberoszust” Urząd KNF:

  • nie uczestniczy ani nie pośredniczy w transakcjach finansowych między klientem a instytucją finansową,
  • nikogo nie upoważnia do reprezentowania go w kontaktach z klientami,
  • nie weryfikuje kosztów produktów,
  • nie pobiera opłat za pożyczki od podmiotów prywatnych ani opłat za certyfikaty.

Ta sama zasada dotyczy innych urzędów. Jeśli ktoś każe Ci zapłacić „opłatę KNF”, „opłatę UOKiK” albo „podatek”, zanim dostaniesz pożyczkę, to oszustwo. Rejestr instytucji pożyczkowych rzeczywiście prowadzi KNF, ale opłatę za wpis, 600 zł, wnosi spółka składająca wniosek, a nie jej klient (art. 59ad ustawy o kredycie konsumenckim). Ustawa o kredycie konsumenckim nie przewiduje opłaty, którą pożyczkobiorca płaciłby urzędowi za zatwierdzenie pożyczki.

Co zrobić, gdy padłeś ofiarą oszustwa pożyczkowego?

Działaj w tej kolejności: najpierw bank, potem zastrzeżenie PESEL, policja i CERT Polska. Zadzwoń do swojego banku pod numer z karty albo ze strony banku i poproś o zablokowanie karty oraz dostępu do bankowości. Zastrzeż PESEL w aplikacji mObywatel. Złóż zawiadomienie na policji i zgłoś fałszywą stronę albo SMS do CERT Polska.

Lista kroków:

  1. Bank. Zablokuj kartę, dostęp do bankowości i zgłoś nieautoryzowane transakcje. Złóż reklamację.
  2. PESEL. Zastrzeżenie jest bezpłatne: w aplikacji mObywatel, na gov.pl albo w urzędzie gminy. Od 1 czerwca 2024 r. instytucje finansowe muszą je sprawdzać przed udzieleniem kredytu lub pożyczki.
  3. Policja. Złóż zawiadomienie. Zabierz zrzuty ekranu, numery telefonów, adresy stron i potwierdzenia przelewów.
  4. CERT Polska. Fałszywą stronę albo e-mail zgłoś na incydent.cert.pl, podejrzany SMS przekaż w całości na bezpłatny numer 8080.
  5. Pożyczkodawca. Jeśli oszust zaciągnął pożyczkę na Twoje dane u prawdziwej firmy, poinformuj ją pisemnie i dołącz kopię zawiadomienia z policji.
  6. KNF. Zgłoś podmiot, który udziela pożyczek bez wpisu do rejestru.

Jeśli wątpliwości dotyczą umowy zawartej w ostatnich 14 dniach z prawdziwym pożyczkodawcą, możesz od niej odstąpić bez podania przyczyny. Instrukcję znajdziesz w tekście odstąpienie od umowy pożyczki. Pełną listę uprawnień opisujemy w tekście prawa pożyczkobiorcy.

Najczęstsze pytania

Czy prawdziwa firma pożyczkowa może poprosić o przelew 1 grosza?

Tak, część pożyczkodawców weryfikuje w ten sposób rachunek. Przelew rób jednak wyłącznie z poziomu strony pożyczkodawcy, której adres wpisałeś samodzielnie, i sprawdź adres bramki płatności. Link do przelewu przysłany SMS-em albo w komunikatorze traktuj jako sygnał ostrzegawczy.

Czy KNF pobiera opłaty za zatwierdzenie pożyczki?

Nie. Urząd KNF informuje, że nie pobiera opłat za udzielanie pożyczek przez podmioty prywatne, nie pośredniczy w transakcjach między klientem a instytucją finansową i nie wydaje płatnych certyfikatów. Żądanie takiej opłaty w imieniu KNF to oszustwo.

Jak zgłosić podejrzany SMS z ofertą pożyczki?

Przekaż całą wiadomość, bez wycinania linku, na bezpłatny numer 8080 prowadzony przez CERT Polska. Fałszywe strony i e-maile zgłosisz przez formularz na incydent.cert.pl albo w aplikacji mObywatel w usłudze Bezpiecznie w sieci.

Co daje zastrzeżenie numeru PESEL?

Od 1 czerwca 2024 r. instytucje finansowe muszą sprawdzać zastrzeżenie przed udzieleniem kredytu lub pożyczki. Jeśli udzielą jej mimo zastrzeżenia obowiązującego w chwili zawarcia umowy, nie mogą dochodzić spłaty. Zastrzeżenie jest bezpłatne i zrobisz je w aplikacji mObywatel.

Źródła

  1. Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, art. 28a, art. 59aa, art. 59h – t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1362 – isap.sejm.gov.pl
  2. Komisja Nadzoru Finansowego, kampania Uwaga cyberoszust oraz Lista ostrzeżeń publicznych KNF – knf.gov.pl
  3. UKNF i UOKiK, Ostrzeżenie w sprawie opłat za rozpatrzenie wniosku o udzielenie pożyczki, 27.03.2013 – knf.gov.pl
  4. CERT Polska (NASK), zgłaszanie incydentów i SMS 8080 – incydent.cert.pl, cert.pl
  5. Ministerstwo Cyfryzacji, Zastrzeż PESEL – info.mobywatel.gov.pl

Opracowanie

Redakcja Pozyczka.org.pl

Piszemy o kosztach pożyczek prostym językiem. Każde twierdzenie prawne ma podstawę w ustawie, a przykłady liczymy sami i pokazujemy założenia. Zauważyłeś błąd? Napisz do nas – poprawiamy w ciągu 2 dni roboczych.